Organizatorem Programu Bezpieczna Chemia jest PIPC PIPC
Organizatorem Programu jest Polska Izba Przemysłu Chemicznego

PKN ORLEN promotorem nowoczesnego podejścia do zarządzania bezpieczeństwem oraz budowania kultury bezpieczeństwa pracy

05.11.2020

PKN ORLEN należy do multienergetycznego Koncernu, dysponującego nowoczesnymi i zintegrowanymi aktywami produkcyjnymi, będącego liderem w procesie transformacji energetycznej Polski. Stąd, aby sprostać wyzwaniom ciągle rozwijającej się działalności Koncernu prowadzone są równolegle przedsięwzięcia w kilku kierunkach funkcjonowania obszaru bezpieczeństwa osobistego i procesowego Koncernu. Jednym z nich jest zaspokojenie podstawowej i naturalnej potrzeby zapewnienia bezpiecznych warunków pracy, poprzez realizację działań mających na celu zapobieganie wypadkom, poważnym awariom przemysłowym, pożarom oraz innym, niepożądanym zdarzeniom. Jednocześnie prowadzone są przedsięwzięcia na rzecz budowania wspólnej kultury bezpieczeństwa pracy Koncernu, opartej na zaangażowaniu pracowników oraz kontraktorów zewnętrznych. Ponadto priorytetem działań obszaru jest sprostanie wyzwaniom wynikającym z postępu technologicznego w zakresie zapewnienia stabilizacji prowadzonych procesów operacyjnych poprzez zachowanie ich najwyższych standardów bezpieczeństwa. W aspekcie tych wyzwań PKN ORLEN stał się promotorem inicjatyw inspirowanych zarówno rozwiązaniami zastosowanymi w innych firmach z branży, jak również wynikającymi z własnych obserwacji potrzeb wdrażania innowacji w obszarze bezpieczeństwa pracy.

Efektywne zarządzanie segmentowe w obszarze bezpieczeństwa osobistego i procesowego Grupy ORLEN  kluczem do doskonałości operacyjnej

W celu zapewnienia efektywnego zarządzania w obszarze bezpieczeństwa osobistego i procesowego w interdyscyplinarnym i międzynarodowym Koncernie, jakim jest Grupa ORLEN niezbędne jest określenie spójnych i jednolitych standardów bezpieczeństwa w zakresie jego działalności. W myśl tej  koncepcji od 2015 roku prowadzone są działania na rzecz identyfikacji i ujednolicenia standardów bezpieczeństwa obowiązujących w spółkach Grupy ORLEN w 15 obszarach, uznanych za istotne dla bezpieczeństwa osobistego, procesowego i prewencji p.poż. Projektem objęto kluczowe spółki produkcyjne Grupy ORLEN.

Realizacja projektu został podzielona na dwa etapy: ujednolicenie standardów oraz ich wdrożenie w grupie referencyjnej spółek Koncernu.

Na etapie ujednolicenia standardów, z pomocą ekspertów zewnętrznych, przeanalizowano ponad 300 regulacji wewnętrznych obowiązujących w spółkach Grupy ORLEN. W wyniku tej analizy przygotowano 15 jednolitych standardów bezpieczeństwa, dotyczących obszarów bezpieczeństwa osobistego i prewencji p.poż., procesowego oraz zarządzania.

Jako materiały źródłowe do opracowania ww. standardów wykorzystano nie tylko istniejące już spółkach regulacje własne, ale także zidentyfikowane podczas audytów najlepsze praktyki lub wyróżniające się standardy stosowane przez wiodące firmy branży przerobu ropy i gazu. Zainicjowanie koncepcji stworzenia jednolitych standardów w zakresie bezpieczeństwa dla spółek Grupy ORLEN, różniących się profilami produkcyjnymi zakładów i modelami zarządzania bezpieczeństwem, jest wynikiem inspiracji praktykami wiodących firm z branży poszukiwania oraz wydobycia ropy i gazu – tzw. złotych zasad. Są to kluczowe zasady bezpieczeństwa, które wymagały ustalenia jednolitych założeń niezależnie od lokalizacji geograficznej, czy genezy zespołów roboczych zaangażowanych w działania operacyjne.

Z uwagi na konieczność wdrożenia ujednoliconych standardów bezpieczeństwa w spółkach Grupy ORLEN, będących samodzielnymi podmiotami gospodarczymi, podjęto decyzję na poziomie korporacyjnym o wprowadzeniu zmiany zapisów w regulaminach organizacyjnych spółek, które posiadają status nadrzędny nad ich wewnętrznymi aktami organizacyjnymi.

Wdrożenie jednolitych standardów bezpieczeństwa i realizacja projektu odbywa się na postawie harmonogramu, zgodnie z którym zakończenie prac zaplanowano na 2021 rok.

Z uwagi na swój innowacyjny charakter przygotowanie do procesu wdrożenia wymagało przygotowania zasad i oczekiwań pod względem jakości realizacji przedsięwzięcia. Stąd, przy udziale eksperta zewnętrznego, opracowane zostały materiały dodatkowe, tj. „Podręcznik wdrożenia” – spis kluczowych etapów dla wdrożenia każdego ze standardów oraz  „Listy kontrolne” – jako pomoc w ocenie stopnia wdrożenia standardów w zarządzeniach wewnętrznych, jak i działaniach operacyjnych spółek.

Wdrożenie standardów wymagało zmian w zarządzeniach wewnętrznych, ale również szeregu działań uświadamiających dla kadry kierowniczej, pracowników oraz kontraktorów spółek, których te standardy dotyczyły.

Takie podejście do sytemu zarządzania segmentowego bezpieczeństwem osobistym
 i procesowym Grupy ORLEN stanowi podstawę efektywnej realizacji działań strategicznych w tym obszarze, zaś funkcjonujące standardy bezpieczeństwa promujące nowatorskie rozwiązania skutkują eliminacją wielu przyczyn zdarzeń wypadkowych i procesowych, charakterystycznych dla branży.

Idea bezpieczeństwa behawioralnego „ostatnim bastionem” budowania kultury bezpieczeństwa pracy Koncernu

Na etapie funkcjonowania przedsiębiorstwa, w którym organizacja posiada wysoki poziom rozwiązań technicznych oraz standardów bezpieczeństwa, zaś wypadkowość pracowników odnotowywana jest w znaczącej większości w aspekcie zdarzeń komunikacyjnych, podejmowane są działania mające na celu poszukiwanie nowych rozwiązań w zakresie dalszego doskonalenia obszaru bezpieczeństwa pracy. W tym przypadku przedsięwzięcia te są skupiane wokół tzw. „czynnika ludzkiego”, wobec czego będą stanowić różnokierunkowe działania w zakresie promowania bezwypadkowej pracy, kreowania proaktywnych postaw oraz budowania świadomości własnej i zbiorowej dotyczącej odpowiedzialności za bezpieczną realizację prac wśród pracowników i kontraktów.

W odpowiedzi na te potrzeby PKN ORLEN realizuję ideę tworzenia nowoczesnej kultury bezpieczeństwa osobistego rozwijanej na kształtowaniu zachowań pracowników oraz kontraktorów. Proces ten prowadzony jest poprzez wdrażanie „uszytego na miarę” spółki programu behawioralnego - System Wsparcia Pracowników (SWP).

Celem programu jest ograniczenie zachowań ryzykownych oraz wzmocnienie zachowań bezpiecznych pracowników PKN ORLEN i firm zewnętrznych. Zakładanym efektem SWP jest zmiana postaw i zachowań pracowników, wzmocnienie wśród nich dobrych praktyk bezpieczeństwa oraz dalsze podnoszenie kultury bezpieczeństwa osobistego w PKN ORLEN. Głównymi elementami systemu są: komunikacja informacyjna oraz obserwacje, analiza, rozpoznawanie przyczyn i modyfikacja zachowań. W ramach SWP odbywa się okresowa wizyta Doradcy SWP na stanowiskach pracy, podczas której prowadzona jest obserwacja zachowań pracowników oraz kontraktorów, a także konstruktywny i partnerski dialog. Jej celem jest: zapobieganie niebezpiecznym zachowaniom, korekta niebezpiecznych zachowań, poprawa świadomości w zakresie bezpieczeństwa osobistego, kształtowanie bezpiecznych nawyków i eliminowanie ryzykownych zachowań. Po każdej wizycie powstaje „Karta wizyty doradczej”. Spotkania Zespołu w celu monitorowania skuteczności SWP odbywają się raz w miesiącu. Wyniki wizyt doradczych są analizowane przez zespół ekspertów raz na kwartał. Wnioski są wykorzystywane do modyfikacji zachowań ryzykownych oraz jako dobre praktyki.

Istotnym elementem realizacji SWP jest proces komunikacji. W tym obszarze przeprowadzono cykl szkoleń dla: kierowników wydziałów, mistrzów procesów produkcyjnych oraz wszystkich pracowników obszaru energetyki. Podczas szkoleń zaprezentowano główne założenia i cel tegoż Systemu. Po przeprowadzeniu cyklu szkoleń pracownicy dobrowolnie zgłosili chęć zostania doradcami Systemu Wsparcia. W celu wsparcia doradców wspólnie z Centralnym Instytutem Ochrony Pracy – Państwowym Instytutem Badawczym zorganizowano szkolenie oraz przeprowadzono warsztaty zwiększające kompetencje społeczne liderów dla doradców Systemu Wsparcia Pracowników PKN ORLEN. Jednym z najważniejszych elementów Systemu Wsparcia Pracowników są rozmowy Doradców SWP z pracownikami PKN ORLEN oraz firm zewnętrznych. Doradcy SWP powinni więc komunikować się skutecznie, tak aby przekaz jak najwierniej oddawał ich zamiary, a pracownicy rozumieli ten przekaz prawidłowo. Dlatego we współpracy z Centralnym Instytutem Ochrony Pracy – Państwowym Instytutem Badawczym, powstał poradnik „Skuteczna komunikacja doradców SWP z pracownikami”. Opracowano również zestaw wskaźników wspomagających ocenę skuteczności realizowanego w PKN ORLEN Systemu Wsparcia Pracowników oraz narzędzi do zbierania
i przetwarzania wyników obserwacji. Dla doradców realizowane są szkolenia na temat bezpiecznych zachowań czy przywództwa dla bezpieczeństwa. Warsztaty są doskonałą okazją, aby doświadczyć i zrozumieć, jak ważna jest świadomość bezpieczeństwa, współpraca i współodpowiedzialność za swoje zachowania. W celu zwiększenia zaangażowania doradców oraz ich motywacji raz w roku realizowane są spotkania z nimi oraz pracownikami i kierownictwem. Najaktywniejsi doradcy otrzymują wtedy indywidualne nagrody: za najlepsze stwierdzone dobre praktyki podczas przeprowadzonych obserwacji.

Eksperci z Centralnego Instytutu Ochrony Pracy - Państwowego Instytutu Badawczego przeprowadzili audyt SWP w PKN ORLEN. Jego wyniki wykazały, że system ten został dobrze zaprojektowany, funkcjonuje zgodnie z przyjętymi założeniami i pozwala realizować przyjęte cele. Ponadto Doradcom SWP zapewniono odpowiednie szkolenia oraz narzędzia. Wyniki oceny wskazują na pozytywny wpływ SWP na wzrost percepcji zagrożeń oraz ich eliminowania
w ramach wspólnego dbania o bezpieczeństwo osobiste.

Ocena koncepcji nowoczesnego podejścia do zarządzania bezpieczeństwem oraz budowania kultury bezpieczeństwa pracy

Oprócz wymiernych korzyści wynikających z takiego podejścia, odzwierciedlających się w m.in. wartości wskaźnika wypadkowości TRR, dalszym rozwoju bezwypadkowej kultury bezpieczeństwa osobistego, zwiększeniu zaangażowania pracowników w bezpieczeństwo oraz dbałość o warunki pracy i rozwój bezpiecznych metod pracy, nowoczesna koncepcja zarządzania bezpieczeństwem oraz budowania kultury bezpieczeństwa pracy została również doceniona przez niezależne gremia eksperckie. PKN ORLEN po raz kolejny została wyróżniona Złotą Kartą Lidera Bezpiecznej Pracy przez Forum Liderów Bezpiecznej Pracy na lata 2020 – 2021. Ponadto spółka została odznaczona po raz trzeci Złotą Kartą Lidera Bezpiecznej Pracy przez Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy (2017). Uzyskała I. miejsce w 46. Edycji Ogólnopolskiego Konkursu Poprawy Warunków Pracy za opracowanie pt. System Wsparcia Pracowników – Program behawioralny. PKN ORLEN  zajął II w 2019 r. miejsce w regionalnym konkursie organizowanym przez Państwową Inspekcję Pracy „Pracodawca – organizator pracy bezpiecznej” (nie przyznano I miejsca).

Artykuł pochodzi z nr 3/2020 Biuletynu "Bezpieczna Chemia".

Partnerzy