Organizatorem Programu Bezpieczna Chemia jest PIPC PIPC
Organizatorem Programu jest Polska Izba Przemysłu Chemicznego

Koncepcja zarządzania bezpieczeństwem pracy kontraktorów

07.12.2020

Koncepcja zarządzania bezpieczeństwem pracy kontraktorów jako jeden z kierunków efektywnego systemu bezpieczeństwa PKN ORLEN

Efektywne zarządzanie bezpieczeństwem osobistym oraz procesowym (zwane dalej: bezpieczeństwem) stanowi fundament prawidłowego funkcjonowania każdego przedsiębiorstwa, jak również warunkuje rozwój w każdym obszarze jego działalności. Dlatego  w takiej organizacji jak PKN ORLEN zarządzanie bezpieczeństwem stanowi złożony system oparty na wielokierunkowych przedsięwzięciach występujących w każdym aspekcie działalności firmy. Jednym z tych aspektów jest obszar pracy kontraktorów. Pracy wykonywanej na rzecz i terenie zakładów produkcyjnych PKN ORLEN przez pracowników innych firm, posiadających odrębne systemy zarządzania bezpieczeństwem oraz własną kulturę bezpieczeństwa, nie zawsze  spójne z funkcjonującą koncepcją systemu bezpieczeństwa w spółce. W obliczu potencjalnych zagrożeń wynikających z tej niespójności oraz na podstawie doświadczeń zdobytych w ramach współpracy z kontraktorami, na przestrzeni lat w PKN ORLEN wypracowano ogół kompleksowych przedsięwzięć oraz usystematyzowanych reguł współpracy w zakresie zarządzania bezpieczeństwem pracy wykonawców zewnętrznych. Natomiast ich realizacja stanowi istotny kierunek działań zapewniających efektywne zarządzanie systemem bezpieczeństwa PKN ORLEN.

Regulacje i wymagania dla kontraktorów

Państwowe regulacje prawne stanowią wyłącznie minimalne wymagania dla kontraktorów w aspekcie współpracy z PKN ORLEN. W spółce funkcjonuje system wewnętrznych aktów organizacyjnych opracowanych na podstawie nie tylko przepisów prawa państwowego, ale również najwyższych standardów stosowanych w branży paliwowo-energetycznej oraz zidentyfikowanych dobrych praktyk. Natomiast do ich realizacji zobligowane są także firmy zewnętrze wykonujące prace na terenie zakładów produkcyjnych Grupy ORLEN . Z myślą o nich, w celu zapewnienia przejrzystości wymagań dotyczących obszaru bezpieczeństwa pracy stworzono kompleksową dokumentację dotyczącą zagadnień BHP, ppoż. i bezpieczeństwa procesowego, która jest przekazywana firmom zewnętrznym na etapie procesu zakupowego oraz dostępna w zakładce „wykonawcy zewnętrzni” na stronie internetowej  www.orlen.pl. Przedmiotowe działanie pozwala kontraktorom na odpowiednią organizację działań w zakresie planowania i przygotowania prac pod względem bezpieczeństwa. Natomiast zastosowanie zapisów w umowach w zakresie obowiązku realizacji przedmiotowych wymagań zapewnia spełnienie oczekiwań spółki w zakresie bezpiecznego prowadzenia prac.

Zarządzanie kompetencjami pracowników firm zewnętrznych

Od wielu lat w PKN ORLEN funkcjonuje system szkoleń dedykowany pracownikom firm zewnętrznych oraz służący do weryfikacji posiadanych przez nich kompetencji do wykonywania prac na terenie spółki. Jednak na podstawie doświadczeń ze współpracy z firmami zewnętrznymi zidentyfikowano potencjał optymalizacji tego procesu. Od 2019 roku prowadzone jest Centrum Szkoleniowe PKN ORLEN, dedykowane pracownikom firm zewnętrznych. Celem jego funkcjonowania jest weryfikowanie wiedzy teoretycznej i umiejętności praktycznych pracowników kontraktorów. Przedmiotowa weryfikacja prowadzona jest w zakresie czterech bloków tematycznych: BHP, mechanika, elektryka, automatyka oraz zagrożenia lokalne występujące na terenie instalacji produkcyjnych PKN ORLEN. Każdy z segmentów zawiera informacje szkoleniowe, quiz utrwalający wiadomości oraz test sprawdzający. Wiedza pracowników sprawdzana jest w zakresie m.in. ogólnych zasad i praktyk prowadzenia prac w reżimie remontowym, obowiązujących standardów BHP, rodzajów wyposażenia w środki ochrony osobistej oraz narzędzi pracy. Weryfikacji praktycznej podlega min. 25% pracowników kontaktorów wykonujących prace w branży mechanicznej, elektrycznej i automatycznej. Podczas niej sprawdzana jest umiejętność m.in. czytania rysunku technicznego, doboru materiałów złącznych, użycia odpowiednich narzędzi (branża mechaniczna), a także czytania schematów elektrycznych, przygotowania miejsca pracy czy identyfikowania aparatów elektrycznych (branża elektryczna). Proces zarządzany jest z wykorzystaniem stworzonego do tego celu narzędzia informatycznego – aplikacji „E-Pracuś”, w której każdy z pracowników firm zewnętrznych ma  indywidualne konto. Tak stworzony system pozwala na bieżąco kontrolować proces odbywania szkoleń, jak również sprawdzać posiadane certyfikaty i uprawnienia pracowników.

System okresowej kontroli, audytów i oceny firm zewnętrznych

Obok realizowanego na bieżąco procesu kontroli Służby BHP w PKN ORLEN funkcjonuje system klasyfikacji i nadzoru bezpieczeństwa firm zewnętrznych, znajdujących się w obrębie Zakładu Produkcyjnego PKN ORLEN w Płocku . Polega on na okresowej kontroli firm zewnętrznych sklasyfikowanych w trzech kategoriach:

- firmy o znaczeniu strategicznym, mające znaczący wpływ na bezpośrednie funkcjonowanie i podstawową działalność spółki oraz jej infrastrukturę krytyczną – grupa A;


- firmy świadczące usługi kontraktorskie i wykonawcze, np. bieżącego utrzymania ruchu i realizujące mniejsze zadania inwestycyjne, mające wpływ na bezpośrednie funkcjonowanie PKN ORLEN oraz spółki Grupy ORLEN znajdujące się na terenie należącym do PKN ORLEN, które nie mają znaczenia strategicznego, firmy wykonują prace szczególnie niebezpieczne na terenach należących do PKN ORLEN i/lub zajmują się odbiorem, magazynowaniem i transportem substancji niebezpiecznych produkowanych przez spółkę – grupa B;


- firmy realizujące procesy pomocnicze lub wspierające, nie wpływające bezpośrednio na funkcjonowanie spółki, pełniące role pośrednie przy realizacji procesów, działające jako podwykonawcy dla firm zewnętrznych o znaczeniu strategicznym lub realizujących prace utrzymania ruchu, nie zajmujące się pracami na czynnych instalacjach produkcyjnych – grupa C.

Firmy zewnętrzne należące do grupy:

„A” – poddawane są audytom nie rzadziej niż raz do roku,
„B” – są kontrolowane metodą próbkowania nie rzadziej niż raz na 3 lata,
„C” – nie są poddawane audytom, natomiast mogą być audytowane na wniosek Dyrektora Biura Bezpieczeństwa i Higieny Pracy, PKN ORLEN.

W ramach przedmiotowego procesu wykonywana jest kompleksowa kontrola w zakresie dotyczącym, m.in.: funkcjonujących w firmie certyfikowanych systemów zarządzania bezpieczeństwem, zarządzania ryzykiem i zagrożeniami, identyfikacji wypadków i zdarzeń kryzysowych, realizowanych programów zgłaszania zagrożeń i ich minimalizacji, obszaru budowania i doskonalenia kultury bezpieczeństwa pracy, zarządzania zachowaniami, organizacji pracy, bezpieczeństwa pożarowego, procesowego i technicznego.

Ponadto, w PKN ORLEN niezależnie od funkcjonującego procesu kontroli Służby BHP i systemu audytów przeprowadzana jest cykliczna ocena firm zewnętrznych pod względem bezpieczeństwa zrealizowanych prac. Przedmiotowa ocena jest wykonywana bezpośrednio po zrealizowaniu prac, jak również raz do roku, zaś jej wyniki stanowią jedno z kryterium ponownego wyboru firmy zewnętrznej przy planowaniu realizacji innych prac w organizacji w ramach prowadzonych procesów zakupowych. Przy przeprowadzaniu oceny bezpieczeństwa pracy uwzględniane są następujące kategorie: wskaźnik wypadkowości TRR firmy - wyznaczony w okresie wykonywania prac, liczba  odnotowanych pożarów, awarii czy interwencji. W zależności od liczby uzyskanych punktów ogólna ocena może zostać zdefiniowana od bardzo dobrej do niedopuszczalnej.

Organizacja bezpiecznej realizacji prac oraz dzielenie się dobrymi praktykami

Podczas współpracy z wykonawcami zewnętrznymi na bieżąco identyfikowane są działania mające na celu ciągłe doskonalenie obszaru bezpieczeństwa ich pracy. W tym celu przeprowadzane są m.in. cykliczne narady z wykonawcami przez rozpoczęciem pracy oraz w trakcie ich trwania. Podejmowane są przedsięwzięcia usprawniające współpracę z kontraktorami m.in. uruchomienie elektronicznego systemu wystawiania zezwoleń (e-PTW), wdrażanie systemu blokowania uwolnienia niepożądanej energii w wyniku np. przypadkowego załączenia maszyny, urządzenia w procesach remontowych lub modernizacyjnych (LOTO), ujednolicenie kolorystyki hełmów ochronnych, dostosowanej do pełnionej funkcji przez zarówno pracowników spółki, jak i pracowników firm zewnętrznych. W 2020  roku przeprowadzono również cykl szkoleń dla pracowników nadzoru firm zewnętrznych, poświęcony właściwej eksploatacji rusztowań. Ponadto, realizowane są działania mające na celu zoptymalizowanie procesu zarządzania bezpieczeństwem pracy kontraktorów w Grupie ORLEN. Ze względu, iż część firm zewnętrznych realizuje prace nie tylko w PKN ORLEN, ale również w innych spółkach Grupy ORLEN, zainicjowano przedsięwzięcia mające na celu ujednolicenie wymagań bezpieczeństwa obowiązujących kontraktorów. Przykład stanowi realizacja standardu identyfikacji przeglądów sprawności elektronarzędzi. Przedmiotowe działania będą polegały na unifikacji stosowanej przez kontraktorów kolorystyki etykiet elektronarzędzi w spółkach Grupy ORLEN.

Systemy motywacyjne dla kontraktorów

W PKN ORLEN  funkcjonują systemy motywacyjne dedykowane wykonawcom zewnętrznym. Ich celem jest promowanie realizacji prac przez kontraktorów w sposób zapewniający najwyższy poziom bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników spółki oraz wykonawców zewnętrznych. W tym także przestrzeganie wymagań bezpieczeństwa pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz bezpieczeństwa procesowego, zawartych w przepisach prawa krajowego oraz zasadach określonych przez spółkę. W ramach funkcjonowania przedmiotowego systemu prowadzony jest konkurs „Bezpieczny Wykonawca Zewnętrzny”, służący upowszechnianiu i propagowaniu najlepszych praktyk stosowanych w obszarze bezpieczeństwa i higieny pracy, a także promowaniu pracujących bezpiecznie wykonawców. Wyróżnienia przyznane przez PKN ORLEN są także potwierdzeniem najwyższych standardów, które stosują kontraktorzy w zarządzaniu bezpieczeństwem. Zwycięzcy konkursu, nagrodzeni tytułem: „Bezpieczny Wykonawca”, uprawnieni są do posługiwania się nim przez okres najbliższych 2 lat, również w relacjach ze swoimi potencjalnymi klientami. Obecnie realizowane są prace w zakresie rozwoju inicjatywy.

Włączenie kontraktorów do współtworzenia i rozwoju kultury bezpieczeństwa pracy

Jednym z działań realizowanych w PKN ORLEN w ramach doskonalenia kultury bezpieczeństwa pracy jest prowadzanie Systemu Zgłoś Zagrożenie Bezpieczeństwa Pracy (ZZBP), dedykowanego zarówno pracownikom spółki, jak i pracownikom firm zewnętrznych. System ZZBP dla kontraktorów ma formę konkursu, a jego celem jest zachęcenie i motywowanie do uczestniczenia w procesie identyfikacji zagrożeń. Za pośrednictwem tej inicjatywie pracownicy firm zewnętrznych biorą bezpośredni i aktywny udział we współtworzeniu i doskonaleniu kultury bezpieczeństwa pracy spółki.

Idea koncepcji zarządzania bezpieczeństwem pracy kontraktorów

 PKN ORLEN kieruje się zasadą, iż bezpieczeństwo pracy pracowników firm zewnętrznych jest równie ważne jak bezpieczeństwo pracy pracowników koncernu . W myśl tej idei od 2014 roku w spółce oraz w Grupie ORLEN monitorowany jest całkowity wskaźnik wypadkowości TRR, uwzględniający wypadki przy pracy pracowników spółek, jak również pracowników firm zewnętrznych realizujących prace na rzecz i na terenie Grupy ORLEN. Jednocześnie z punktu widzenia organizacji identyfikacja oraz realizacja działań w zakresie ograniczenia wypadkowości, poprawy warunków pracy czy doskonalenia kultury bezpieczeństwa pracy jest równie ważna w odniesieniu zarówno do pracowników własnych, jak i pracowników kontraktorów. – Takie podejście do zarządzania obszarem pracy kontraktorów wynika z przekonania, iż bezpieczeństwo pracy firm zewnętrznych wpływa bezpośrednio na bezpieczeństwo pracy pracowników spółki i realizowanych w niej procesów – podkreśla Tomasz Gościniak, Dyrektor Biura Bezpieczeństwa i Higieny Pracy, PKN ORLEN.           

Autor: Paulina Krajęta, Dział BHP i Koordynacji Prewencji w GK, Biuro Bezpieczeństwa i Higieny Pracy, PKN ORLEN S.A.

Artykuł pochodzi z nr 4/2020 Biuletynu "Bezpieczna Chemia".

Partnerzy